# آترواسکلروز (تصلب شرایین) چیست؟

---

## 🟥 ① آترواسکلروز چیست؟

آترواسکلروز (Atherosclerosis) یا تصلب شرایین شایع‌ترین بیماری شریان‌های بدن است که در آن به‌تدریج چربی، کلسترول، کلسیم و سلول‌های التهابی در دیواره داخلی رگ‌ها تجمع پیدا می‌کنند و پلاک تشکیل می‌دهند. این پلاک‌ها باعث تنگ شدن یا بسته شدن شریان‌ها شده و جریان خون به اندام‌ها را کاهش می‌دهند.

آترواسکلروز یک بیماری پیشرونده است که ممکن است سال‌ها بدون علامت باقی بماند. با پیشرفت بیماری، خطر سکته قلبی، سکته مغزی، بیماری شریان‌های پا، زخم‌های ایسکمیک و حتی قطع عضو افزایش می‌یابد.

این بیماری می‌تواند عروق قلب، مغز، گردن (کاروتید)، اندام‌های تحتانی، کلیه و روده را درگیر کند.

---

## 🟦 ② چرا آترواسکلروز ایجاد می‌شود؟

ایجاد آترواسکلروز معمولاً نتیجه سال‌ها آسیب به دیواره داخلی شریان‌هاست.

مهم‌ترین عوامل خطر عبارت‌اند از:

• افزایش کلسترول و LDL خون

• دیابت

• فشار خون بالا

• مصرف سیگار و سایر دخانیات

• افزایش سن

• سابقه خانوادگی بیماری‌های قلبی و عروقی

• چاقی

• کم‌تحرکی

• رژیم غذایی ناسالم و پرچرب

• استرس مزمن

• بیماری مزمن کلیه

هرچه تعداد عوامل خطر بیشتر باشد، احتمال پیشرفت بیماری نیز افزایش می‌یابد.

---

## 🟨 ③ علائم آترواسکلروز چیست؟

علائم به محل درگیری شریان‌ها بستگی دارد.

اگر شریان‌های قلب گرفتار شوند، ممکن است بیمار دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس یا سکته قلبی شود.

اگر شریان‌های مغز درگیر شوند، ممکن است سکته مغزی، ضعف یا بی‌حسی ناگهانی، اختلال گفتار یا اختلال بینایی ایجاد شود.

اگر شریان‌های پا گرفتار شوند، بیمار ممکن است هنگام راه رفتن دچار درد ساق یا ران (لنگش متناوب)، سردی پا، بی‌حسی، تغییر رنگ پوست، زخم‌های دیرترمیم‌شونده یا سیاه شدن انگشتان شود.

در بسیاری از افراد، آترواسکلروز تا زمانی که تنگی شدید ایجاد نکند، هیچ علامتی ندارد.

---

## 🟩 ④ آترواسکلروز چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پس از گرفتن شرح حال و معاینه، پزشک ممکن است از روش‌های زیر استفاده کند:

• سونوگرافی داپلر عروق

• اندازه‌گیری شاخص مچ پا به بازو (ABI)

• سی‌تی آنژیوگرافی

• ام‌آر آنژیوگرافی

• آنژیوگرافی

• آزمایش چربی خون

• آزمایش قند خون

• بررسی عملکرد کلیه

انتخاب روش تشخیصی به محل درگیری عروق و شدت علائم بیمار بستگی دارد.

---

## 🟪 ⑤ آترواسکلروز چگونه درمان می‌شود؟

درمان بر اساس شدت بیماری، محل درگیری و شرایط بیمار انتخاب می‌شود.

درمان معمولاً شامل اصلاح سبک زندگی است:

• ترک کامل سیگار

• کاهش وزن

• ورزش منظم

• رژیم غذایی سالم

• کنترل فشار خون

• کنترل قند خون

• کاهش کلسترول

درمان دارویی ممکن است شامل:

• داروهای کاهنده چربی خون (استاتین‌ها)

• داروهای ضدپلاکت مانند آسپیرین یا کلوپیدوگرل (در بیماران منتخب)

• داروهای کنترل فشار خون

• داروهای کنترل دیابت

اگر تنگی شدید باشد یا علائم مهمی ایجاد کند، ممکن است درمان‌های مداخله‌ای انجام شود، مانند:

• آنژیوپلاستی با بالون

• استنت‌گذاری

• آترکتومی در برخی بیماران

• جراحی بای‌پس شریانی

• اندآرترکتومی در موارد خاص

هدف درمان، حفظ خون‌رسانی مناسب و پیشگیری از سکته قلبی، سکته مغزی و قطع عضو است.

---

## ⬜ ⑥ نکته کلیدی

آترواسکلروز یک بیماری مزمن اما قابل‌کنترل است. تشخیص زودهنگام و کنترل عوامل خطر می‌تواند از بسیاری از عوارض خطرناک آن پیشگیری کند.

---

## 📖 ⑦ بیشتر بدانید

- بیماری شریان‌های اندام تحتانی (PAD)

- لنگش متناوب چیست؟

- ایسکمی بحرانی اندام (CLTI)

- آنژیوپلاستی عروق محیطی

- استنت شریانی چیست؟

- جراحی بای‌پس شریانی

---

## 👨‍⚕️ ⑧ نظر متخصص تپش

آترواسکلروز مهم‌ترین علت بیماری‌های شریانی در سراسر جهان است، اما خوشبختانه در بسیاری از موارد با کنترل عوامل خطر، اصلاح سبک زندگی و درمان به‌موقع می‌توان از پیشرفت آن جلوگیری کرد.

درد پا هنگام راه رفتن، زخم‌های دیرترمیم‌شونده، سردی پا یا تغییر رنگ انگشتان نباید نادیده گرفته شوند، زیرا ممکن است اولین نشانه کاهش خون‌رسانی شریانی باشند. مراجعه زودهنگام به جراح عروق می‌تواند از بروز عوارض جدی مانند قطع عضو جلوگیری کند.

---

## 🔵 ⑨ باورهای نادرست رایج

❌ آترواسکلروز فقط در سالمندان ایجاد می‌شود.

❌ اگر دردی نداشته باشم، رگ‌هایم سالم هستند.

❌ فقط کلسترول بالا باعث گرفتگی رگ می‌شود.

❌ بعد از استنت یا بای‌پس، بیماری برای همیشه درمان می‌شود.

❌ گرفتگی یک رگ یعنی سایر رگ‌های بدن سالم هستند.

---

## 🟢 ⑩ خلاصه مقاله در ۳۰ ثانیه

✔️ آترواسکلروز یا تصلب شرایین شایع‌ترین علت تنگی و انسداد شریان‌ها است.

✔️ دیابت، سیگار، فشار خون بالا و کلسترول بالا از مهم‌ترین عوامل خطر آن هستند.

✔️ این بیماری می‌تواند عروق قلب، مغز، پاها و سایر اندام‌ها را درگیر کند.

✔️ تشخیص زودهنگام، اصلاح سبک زندگی، درمان دارویی و در صورت نیاز آنژیوپلاستی یا جراحی، بهترین راه پیشگیری از عوارض خطرناک این بیماری است.

---

## 📚 منابع علمی

- KDOQI Clinical Practice Guideline for Vascular Access (2019)

- European Society for Vascular Surgery (ESVS) Clinical Practice Guidelines

- Society for Vascular Surgery (SVS) Clinical Practice Guidelines

- American Heart Association (AHA) Guideline for the Management of Atherosclerotic Cardiovascular Disease

- European Society of Cardiology (ESC) Guidelines on Peripheral Arterial Diseases

- Society for Vascular Medicine (SVM) Guidelines